Thứ ba, 02/09/2014 - 11 giờ14 - SA
Dư địa chí biên phòng Địa lý - Lịch sử Tể tướng Nguyễn Công Thái - Người có công dựng cột mốc biên giới năm 1728

Tể tướng Nguyễn Công Thái - Người có công dựng cột mốc biên giới năm 1728

InEmail

Trong cuộc đời làm quan của mình, Tể tướng Nguyễn Công Thái đã có nhiều công lao ghi dấu ấn trong sử sách, như nhận mệnh đến ải Nam Quan trấn thủ, giúp cho biên cương được ổn định. Ông  làm quan ở nhiều nơi và rất được nể trọng… Đặc biệt, ông đã dũng cảm, mưu trí thu được đất mỏ đồng, chì ở Tụ Long (Tuyên Quang), cắm được cột mốc biên giới, 

Nguyễn Công Thái sinh năm Giáp Tý (1684) trong một gia đình có truyền thống nho học nổi tiếng làng Kim Lũ, huyện Thanh Trì, nay thuộc phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Ông đỗ Tiến sĩ khoa thi năm Ất Mùi, niên hiệu Vĩnh Thịnh thứ 11, đời vua Lê Dụ Tông  (1715).

 Cuộc đời làm quan của nguyễn Công Thái gắn liền với những chuyến đi thực địa, khảo sát, nên đã giúp ông có nhiều kinh nghiệm quý báu khi giải quyết các vấn đề của quốc gia. Theo  ghi chép từ nhiều nguồn tư liệu cổ, sau khi đỗ đạt, ông được trọng dụng cử đi làm quan ở các tỉnh như Giám sát ngự sử Nghệ An, Giám sát ngự sử Thanh Hóa, Đốc đồng Hải Dương, Hiến sát sứ Hải Dương. Sau đó, vào năm 1724, ông  được triệu về kinh thành Thăng Long làm Đông các Hiệu thư. Đó cũng là sự thử thách trong công việc của triều đình khi giao phó cho những người có thực tài nắm giữ những trọng trách của  đất nước.

Vào những năm trước 1728, ở biên giới hai nước Đại Việt và Mãn Thanh rất căng thẳng. Sự kiện này được sách “Lịch triều hiến chương loại  chí” của nhà bác học Phan Huy Chú (1782 - 1840) viết rằng: “Các đèo ải ở Vị Xuyên, Tụ Long… là những nơi chứa góp của cải, nguồn lợi của các đời  đều do đó mà sinh ra”.

Sách “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” của Quốc sử quán triều Nguyễn (giữa thế kỉ XIX) cũng  viết: “núi Tụ Long ở địa phận xa Tụ Long, châu Vị Xuyên. Khoáng sản trong núi có đá nam châm và đồng đỏ, lại có chỗ lẫn cả ngân sa, nên cũng gọi là Xưởng Bạc.

Chính sử ghi nhận sự có sự tranh chấp giữa nhà Thanh đối với mỏ khoáng sản của nước ta. Và vấn đề ngoại giao vừa kiên quyết, vừa mềm đã được triều đình Lê  - Trịnh ráo riết tiến hành từ nhiều năm, cuối cùng đã giành lại chủ quyền. Sách vở từng ghi nhận, trải qua nhiều cuộc thương thuyết căng thẳng, cho đến năm  1728, nhà Thanh đã phải công nhận vùng biên cương Vị Xuyên có mỏ Tụ Long của nước Việt, lấy con sông nhỏ, có tên là Đỗ Chú dùng làm ranh giới.

Trong cuộc ngoại giao ấy, Sứ bộ Nguyễn Công Thái được nhận lệnh cùng quan Thị lang bộ Binh Nguyễn Huy Nhuận lên miền địa đầu phía Bắc, hội khám cùng các quan chức nhà Thanh, giải quyết việc phân định biên giới. Tuy nhiên, khi vào cuộc “hội  khám” thì nhà Thanh đã chỉ ra  một dòng sông khác, ở mạn phía dưới  mỏ Tụ Long, nói rằng đó là sông Đỗ Chú”. Sách còn ghi rõ: “Nguyễn Công Thái biết là có gian trá, đã xông pha lăn lộn ở những nơi lam chướng hiểm trở, đi trải qua các vùng “Xưởng Bạc”, “Xưởng Đồng”, nhận ra đúng chỗ sông Đỗ Chú”.

Điều này có nghĩa là Nguyễn Công Thái đã thực sự đi ngược nữa lên mạn trên vùng núi có mỏ Tụ Long, để cho miền đất biên cương giàu khoáng sản này được xác định là nằm hẳn ở mạn nam sông Đỗ Chú, bên trong lãnh thổ  Tổ quốc. Đấy là giá trị và kết quả của  cuộc “hội khám” năm 1728. Không những thế, Nguyễn Công Thái còn  quyết liệt và sáng tạo, cho dựng tấm  bia cột mốc ở nơi đó. Sử cũ còn chép  rằng: “Dựng bia ở nơi giáp giới ngay”.

Một tấm bia đá, với lời văn bia hào hùng, đã xuất hiện: “Lấy mốc sông Đỗ Chú làm căn cứ, ngày 18 tháng 9 năm Ung Chính thứ 6 (1728) chúng ta là: Nguyễn Huy Nhuận, Tả Thị lang bộ Binh và Nguyễn Công Thái, Tế tửu Quốc Tử Giám, được triều đình ủy sai,  vâng theo chỉ dụ, lập bia đá này”.

Từ đó biên giới hai nước được xác lập và ổn định. Điều đó cũng thể hiện được chính sách ngoại giao mềm dẻo, khôn khéo và kiên trì của Nguyễn Công Thái. Nhưng sâu sắc hơn là thái độ nghiêm túc, có trách nhiệm với vấn đề biên giới quốc gia, quyết tâm hoàn thành sứ mệnh được triều đình giao phó. Tấm bia đá đã đứng vững chãi, tồn tại gần 300 năm nay trên biên giới phía Bắc đất nước.

Hơn trăm năm sau, vua Tự Đức  (1848 - 1883) nhà Nguyễn nhân đọc lại  sử cũ về năm 1728, đã cầm bút, viết lời châu phê rằng: “Đạo bầy tôi phải như  thế”. ! Lời phê này được giới nghiên cứu sau này đánh giá rằng: vua Tự Đức có ý khen Nguyễn Công Thái, chịu khó lặn lội tìm được đúng chỗ sông Đỗ Chú, để dựng mốc biên giới ở đó.

Tuy giữ trọng trách triều đình, được ban nhiều tước lộc nhưng Nguyễn Công Thái lại sống cuộc đời thanh đạm cùng những người dân làng Kim Lũ.  Câu nói “một người làm quan cả họ được nhờ” thật đúng từ xưa đến nay,  nhưng với ông thì “cả làng được nhờ” mới thấm. Bởi đất quan lộc được vua  chúa ban tặng, ông đều đem chia cho dân làng, chỉ để lại cho gia đình mình một phần nhỏ, đủ dùng. 

Các sử gia đời sau, như Đặng Xuân Bảng (1828 - 1910), đánh giá về ông  rằng: “Nguyễn Công Thái là người trong sạch, giản dị, ngay thẳng, khác với bọn đồng liêu. Sĩ đại phu coi việc thi đỗ khoa giáp, vào Đông các, trí sĩ (nghỉ hưu) là ba sự kiện vẻ vang, bấy  giờ chỉ có Vũ Công Trấn, Nguyễn  Đăng Cảo và Nguyễn Công Thái là  được như thế”.

Còn “Sử ký tục biên” thì nhận xét rằng: Nguyễn Công Thái bản tính cứng cỏi, ngay thẳng, ít nói, ở phủ chúa không thiên vị ai. Bởi vậy, bọn tiểu  nhân thường nhằm vào chỗ sơ hở của  ông mà chỉ trích. nhưng sự tin dùng của chúa Trịnh đối với ông thì không  suy giảm. Ông đã về hưu mà trước sau năm lần được vời ra giữ chức Tham tụng… 

 Một tấm gương như thế đáng được người đời nể trọng và sáng chói sử sách. Ngày nay, con cháu dòng họ Nguyễn của ông ở làng Kim Lũ vẫn phát huy truyền thống ông cha, học tập và cống hiến hết mình cho nhân dân, cho đất nước. Năm 2010, một con phố của Hà Nội đã mang tên ông như một sự tri ân với những người có công lớn đối với quê hương, đối với đất nước.

Khôi Nguyên (Hà Nội TV Online)

 

Bình luận

Security code
Hình khác

DỰ BÁO THỜI TIẾT

Một số thành phố
Nguồn: Trung tâm KTTVTW

Hà Nội Trời nhiều mây, có mưa vài nơi, Trời oi nóng(28 - 38độ)
Huế Trời nắng (23-29độ)
Đà Nẵng Nắng nắng có mưa nhỏ (24-31độ)
TPHCM   Trời nắng, có mưa rào vài nơi (32-33độ)
GIÁ VÀNG
Cập nhật 08 giờ hàng ngày
Nguồn: Sacombank-SBJ
    Mua vào   Bán ra
SBJ
35,200 35,450
SJC
35,150 35,360